Tarjimayi hol
Imom Buxoriyning so‘nggi yillari
Olim Buxorodan nima sababdan ketgani, Samarqand yaqinida kimnikida turgani va Xartangda dafn etilgani haqida.

Buxorodan ketish
Ilmiy safarlaridan keyin Imom Buxoriy ona shahri Buxoroga qaytdi. Tarjimayi holga oid manbalarda yozilishicha, Buxoro hokimi Xolid ibn Ahmad olimdan saroyda alohida dars berishini so‘ragan. Buxoriy bu iltimosni rad etib, hokimni o‘zining odatdagi darslariga taklif qilgan.
Manbalarda olimning Buxorodan ketishi shu kelishmovchilik bilan bog‘lanadi. U Samarqand tomonga yo‘l olib, shahar yaqinidagi Xartang qishlog‘ida to‘xtagan.
G‘olib Xartangiy xonadonida
Imom Buxoriy umrining so‘nggi kunlarini Abu Mansur G‘olib ibn Jabroil Xartangiy xonadonida o‘tkazgan. G‘olib tarixiy manbalarda hadis ilmini bilgan roviy sifatida tilga olinadi. U haqdagi ma’lumotlar Xatib Bag‘dodiyning tarjimayi hollarga bag‘ishlangan asarida ham saqlangan.
Imom Buxoriy hijriy 256-yilda, milodiy 870-yilda Xartangda vafot etgan. Tarjimayi holga oid manbalarga ko‘ra, dafn ishlarini G‘olib o‘z zimmasiga olgan. Olim shu qishloqda dafn etilgan.
Ziyorat haqidagi ilk yozma xabarlardan biri
XII asr olimi Abu Sa’d Sam’oniy olimlarning kelib chiqishi va nomlariga bag‘ishlangan «Al-Ansob» asarida Xartangni tilga oladi. U qishloqda Imom Buxoriyning qabri borligini yozgan va u yerni to‘rt marta ziyorat qilganini qayd etgan. Bu ma’lumot hozirgi majmua barpo etilishidan ancha oldin ham qabr ziyorat qilinganini ko‘rsatadi.

