Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi

Majmua haqida

Samarqand yaqinidagi Xartangda Imom al-Buxoriy maqbarasini ziyorat qilish, masjid me’morchiligini tomosha qilish va muzeyda allomaning ilmiy merosi bilan tanishish mumkin.

Majmua bilan tanishish

Tashrifdan oldin

Tashrif uchun muhim ma’lumotlar

Muzey chiptasi · kattalar

50 000 so‘m

Mahalliy tashrif buyuruvchilar uchun. 7–17 yoshdagi bolalar — 20 000 so‘m.

Xorijiy tashrif buyuruvchilar: kattalar — 250 000, bolalar — 180 000 so‘m.

Narxlar va chiptalar

Qanday yetib borish mumkin

Xartang

Samarqand viloyati, Payariq tumani, Xo‘ja Ismoil. Samarqanddan taxminan 25 km.

Yo‘nalishni ochish

Seanslar va chiptalar innovatsion muzeyga tegishli. Masjid va maqbaraga kirish vaqtini safardan oldin aniqlashtiring.

Ma’lumotlar 2026-yil 12-noyabrda tekshirildi

Majmua me’morchiligi

Fasaddan ichki bezaklargacha

Suv havzasi ortida moviy gumbazli va to‘rt minorali masjid fasadi

Masjid

Moviy gumbazlar, oq fasad va to‘rt minora majmuaning qiyofasini belgilaydi. Suv havzasining narigi tomonidan masjidning butun fasadi, markaziy peshtoqdan ikki yondagi ravoqlargacha, yaqqol ko‘rinadi. Yaqinroq borsangiz, kirish qismi va baland derazalar atrofida takrorlanadigan naqshlarni ko‘rasiz.

Kirish peshtoqlari va ayvonlardagi xattotlik yozuvlari orasida «Sahih al-Buxoriy»dan olingan 75 ta hadis bor. Ularni naqshning bir qismi sifatida tomosha qilish bilan cheklanmay, mazmunini ham o‘rganish mumkin: majmuadagi QR-kodlar oyat va hadis matnlarini turli tillarda ochib beradi. Shu tariqa arab tilini bilmaydigan tashrif buyuruvchilar ham yozuvlarni tushunib, sayr davomida to‘plam mazmuni bilan tanishadi.

Fasadlar, ustunlar va bezaklarni pardozlashda bir necha mamlakatdan, jumladan, Gretsiya, Turkiya va Hindistondan keltirilgan marmardan foydalanilgan. Masjidning ichki va tashqi qismida 80 ta kitob javoni o‘rnatilgan. Ulardagi o‘n mingga yaqin diniy-ma’rifiy kitobni tashrif buyuruvchilar shu yerning o‘zida mutolaa qilishi mumkin. Masjidda ibodat bilan birga islom adabiyoti bilan mustaqil tanishish uchun ham sharoit yaratilgan.

Masjid sig‘imi
10 000 kishi
Ayvon ustunlari
154
Ayollar uchun namozxonalar
Pastki qavat
Imom al-Buxoriy maqbarasining moviy gumbazi va koshinkor peshtoqi

Maqbara

Majmua markazida Imom al-Buxoriy dafn etilgan maqbara joylashgan. Uning moviy gumbazi oq toshli maydon uzra qad rostlagan. Yaqinroqdan qaraganda uchli ravoqni o‘rab turgan naqshli hoshiyalar va bino qirralariga ishlangan mayda ko‘k bezaklar ko‘zga tashlanadi.

Maqbara majmuaning markazida, Imom Buxoriy dafn etilgan joy ustida qad rostlagan. So‘nggi yangilanishda bino eni va balandligi sezilarli darajada kengaytirildi. Uning bugungi qiyofasi zamonaviy qayta qurish natijasi bo‘lsa, qabrning o‘zi Xartangni IX asr allomasining hayoti bilan bog‘laydi. Ichki hovli kompozitsiyasi aynan shu xotira va ehtirom maskaniga qaratilgan.

Kirish arkasini o‘rab turgan koshinkor bezaklar va moviy gumbaz qovurg‘alari bo‘ylab ketgan naqshlarga e’tibor bering. Yaqindan qaralganda yirik bezaklar mayda takrorlanuvchi qismlardan tuzilgani ko‘rinadi. Maqbara atrofidagi ochiq hovli, ustunli ayvonlar, favvoralar va manzarali daraxtlar binoni turli tomondan ko‘rish imkonini beradi.

Maqbara maydoni
600 m²
Maqbara balandligi
28 m
Muzey zalidagi g‘ishtli ravoqlar va kitob qo‘yish uchun yog‘och lavhlar

Muzey

Ekspozitsiya Imom al-Buxoriy hayoti, hadislarni to‘plash va yozib olish an’anasi bilan tanishtiradi. Ravoqli zalda panjarali derazalardan tushgan iliq nur yog‘och lavhlarni yoritadi. Bu detallar kitob mutolaa qilingan va matnlar o‘rganilgan muhitni tasavvur qilishga yordam beradi.

Ekspozitsiya aniq hikoyalar va interaktiv vositalar orqali ochib beriladi. Daraxt shaklidagi infokiosk Muhammad payg‘ambarning shajarasini o‘rganishga, sayohatlar xaritasi esa Imom Buxoriy ilm izlab borgan shaharlarni ko‘rishga yordam beradi. Alohida bo‘limda «Al-Jome’ as-sahih»ning mazmuni, tarjimalari va jahon kutubxonalarida saqlanayotgan nusxalari haqida ma’lumot beriladi. Namoyish etilayotgan buyumlar orasida majmuaga hadya qilingan kisva — Ka’ba yopinchig‘ining bir qismi hamda «Imom Buxoriy» ordeni bor.

Yosh mehmonlar virtual Imom Buxoriy ishtirokidagi interaktiv o‘yinda qatnashishi va «Uchar gilamda tarixga sayohat» filmini tomosha qilishi mumkin. Yetti yoshdan katta bolalar Buxoro, Bag‘dod, Madina va Makka bo‘ylab virtual sayohatga chiqadi. Maxsus o‘rindiqlar ekrandagi voqealarga mos ravishda harakatlanadi. Tashrifning bu qismi ilmiy safarlar geografiyasini harakat, tasvir va o‘yin orqali tushuntiradi.

Mavzuli pavilyonlar
9
«Uchar gilam» filmi
7 yoshdan katta bolalar uchun

Muzey ichida

Tarix bilan yuzma-yuz

To‘qqiz pavilon islom tarixi va Imom al-Buxoriyning ilmiy merosini yoritadi. Tarixiy eksponatlar va zamonaviy multimedia vositalari ekspozitsiya mavzulari bilan tanishtiradi.

Payg‘ambarlar tarixi

Qur’onda zikr etilgan 25 payg‘ambar, Muhammad payg‘ambarning nasabnomasi hamda Makka va Madinadagi hayoti haqida bilib oling.

Hadislar qanday saqlangan

Muhammad payg‘ambarning so‘zlari va amallari haqidagi rivoyatlar — hadislarni to‘plash va yozib olish jarayoni bilan tanishing.

Allomaning hayoti va ilmiy faoliyati

Imom al-Buxoriyning izlanishlari va islom ilm-faniga qo‘shgan hissasi haqida hikoya. Allomaning merosi yigirmadan ortiq asarni qamrab oladi.

Majmua bilan tanishuv

Ziyoratgohdan yodgorlik majmuasigacha

Xartangda Imom al-Buxoriy dafn etilgan joy atrofida 1997–1998-yillarda yodgorlik majmuasi barpo etildi. Keng ko‘lamli qayta qurishdan so‘ng majmua 2026-yilda yana ochildi. Maqbara hamon majmua markazida joylashgan, muzey esa tashrif buyuruvchilarni allomaning hayoti va ilmiy merosi bilan tanishtiradi.

Ayvon ustunlari
154
Masjiddagi namozxonlar sig‘imi
10 000
To‘rt minoraning har biri balandligi
75 m
Muzey paviloni
9

Maskan tarixi

IX asr Xartangidan bugungi kungacha

  1. 870

    Allomaning so‘nggi manzili

    Imom Buxoriy Samarqand yaqinidagi Xartang qishlog‘ida vafot etgan va shu yerga dafn qilingan. Uning qabri keyinchalik bunyod etilgan yodgorlik majmuasining asosiga aylangan. XVI asrda, Shayboniylar davrida, qabr atrofida kichik maqbara va jome masjididan iborat ansambl shakllangan. Shu sababli bu maskanning tarixi bugungi binolar qurilishidan ancha avval boshlangan.

  2. 1997–1998

    Me’moriy maktablar uchrashuvi

    Alloma tavalludining hijriy taqvim bo‘yicha 1225 yilligiga yangi yodgorlik majmuasi qurildi. Unda Samarqand, Buxoro, Xiva, Toshkent va O‘zbekistonning boshqa shaharlaridan kelgan ustalar mehnat qildi. Binolar ayvonlar bilan o‘ralgan ichki hovli atrofida joylashtirildi. Bu bosqich Imom Buxoriy xotirasini milliy me’morchilik va hunarmandchilikning davom etayotgan an’analari bilan bog‘ladi.

  3. 2021

    Keng ko‘lamli yangilanish boshlandi

    Aprel oyida majmuaning yangi loyihasi bo‘yicha qurilish boshlandi. Loyihada katta masjid, to‘rtta minora, keng xiyobon va tashrif buyuruvchilar uchun infratuzilma ko‘zda tutildi. Yodgorlik Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi va Hadis ilmi maktabi yonida rivojlantirildi. Ziyorat, manbalarni o‘rganish va ta’lim alloma merosiga bag‘ishlangan umumiy makonda birlashdi.

  4. 2026

    Tarixning yangi sahifasi

    Mart oyida yangilangan majmua ziyoratchilar uchun yana ochildi. Ibodat maskanida keng qamrovli muzey ekspozitsiyasi ham tashkil etildi: Imom Buxoriy hayoti hadis ilmi rivoji va islomning dastlabki tarixi bilan bog‘liq holda yoritiladi. Zamonaviy namoyish vositalari bilim qanday to‘plangani va yetkazilganini tushuntiradi. Allomaning qabri esa ansamblning ma’naviy markazi bo‘lib qolmoqda.

Majmuaga nomi berilgan alloma

Imom Buxoriy va hadis ilmi

Muhammad ibn Ismoil Buxoriy 810-yilda Buxoroda tug‘ilgan. Dastlabki ta’limni o‘z shahrida olib, keyinchalik Makka, Madina va Basrada tahsilini davom ettirgan. Ustozlar bilan uchrashish uning faoliyatida muhim o‘rin tutgan. Bilim kishidan kishiga o‘tganligi sababli tadqiqotchi har bir rivoyat kimdan va qanday sharoitda olinganini aniqlashi zarur edi.

Imom Buxoriy muhaddis — hadislar, ya’ni Muhammad payg‘ambarning so‘zlari, amallari va taqrirlariga oid rivoyatlar bo‘yicha mutaxassis bo‘lgan. Bu faoliyat matn bilan birga sanadni, rivoyatni yetkazgan kishilar zanjirini o‘rganishni ham talab qilgan. Alloma xabarlarning turli shakllarini qiyoslagan, roviylarning tarjimayi holi, yashagan davri va joylari, o‘zaro uchrashish imkoniyatlarini tekshirgan. Rivoyatning ishonchli yetkazilishi alohida tadqiqot mavzusi bo‘lgan; mashhur ism yoki ta’sirli hikoyaning o‘zi yetarli hisoblanmagan.

Uning eng mashhur to‘plami «Al-Jome’ as-sahih», yoki «Sahih al-Buxoriy»dir. Uni tuzish o‘n olti yil davom etgan. Qat’iy mezonlar asosida saralangan rivoyatlar iymon va ibodatdan tortib insonlar o‘rtasidagi munosabatlar hamda odob-axloqqacha bo‘lgan mavzular bo‘yicha joylashtirilgan. To‘plam sunniylikdagi oltita asosiy hadis kitobidan biridir. Ushbu usul bilan tanishish majmua bir inson xotirasi bilan birga uning ilmiy mehnatiga ham bag‘ishlanganini tushunishga yordam beradi.

Davom etayotgan meros

Ilmiy izlanishlar davom etadigan maskan

Yodgorlik yonida Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi joylashgan. 2017-yilda tashkil etilgan markaz alohida ilmiy muassasa sifatida faoliyat yuritadi. Uning vazifalariga muhaddislar asarlarini o‘rganish, turli mamlakatlardagi kutubxona va arxivlardan qo‘lyozmalarning elektron nusxalarini to‘plash, kataloglar va ma’lumotnoma nashrlarini tayyorlash kiradi. Shu tariqa yozma manbalar yangi tadqiqotlar uchun asos bo‘ladi.

Markazda arab tilidagi manbalar o‘rganiladi va tarjima qilinadi, nodir qo‘lyozmalar hamda bosma kitoblar saqlanadi va ta’mirlanadi. Tadqiqot natijalari monografiyalar, o‘quv materiallari va ilmiy-ommabop nashrlarda e’lon qilinadi. Xalqaro hamkorlik doirasida konferensiyalar, seminarlar va xorijiy fondlar tadqiqotchilari bilan tajriba almashuvlar o‘tkaziladi. Safardan keyin markaz saytidagi maqola va nashrlar orqali bu ishlar bilan tanishishni davom ettirish mumkin.

Tashrif oldidan

Bir nechta foydali tavsiya

Majmua qayerda joylashgan?

Samarqand viloyati Payariq tumanining Xartang qishlog‘ida, Samarqanddan taxminan 25 kilometr uzoqlikda joylashgan. Bu shahar tashqarisiga alohida safardir. Ayniqsa, shu kuni boshqa diqqatga sazovor joylarni ham ko‘rmoqchi bo‘lsangiz, borish va qaytish yo‘lini oldindan rejalashtirishni tavsiya qilamiz.

Tashrifni qanday rejalashtirish mumkin?

Avval ansamblning umumiy ko‘rinishini tomosha qiling, so‘ng maqbara, me’moriy tafsilotlar va muzeyga vaqt ajrating. Ularning har biri tashrifning alohida jihatini ochadi: alloma xotirasi, ustalar san’ati va ilmiy meros tarixi. Sizni ko‘proq qiziqtirgan qismda uzoqroq qolish uchun ham vaqt qoldiring.

Guruh bilan kelishdan oldin nimalarni aniqlash kerak?

Tashrif sanasi va guruh hajmini kelishib olishni, kerakli tilda ekskursiya mavjudligi, amaldagi ish vaqti hamda muzeyga kirish shartlarini aniqlashni tavsiya qilamiz. Professional tasvirga olish yoki alohida dastur rejalashtirilgan bo‘lsa, bu masalalarni safar oldidan qabul qiluvchi tomon bilan alohida muhokama qiling.

Manbalar va qo‘shimcha o‘qish uchun

Tashrifni rejalashtirish

Majmuani o‘z ko‘zingiz bilan ko‘ring

Majmua Samarqand viloyatining Xartang qishlog‘ida joylashgan. «Tashrif» bo‘limida xaritadan yo‘nalish tanlash va safar oldidan nimalarni aniqlashtirish kerakligini bilish mumkin.

Xo‘ja Ismoil (Xartang), Payariq tumani, Samarqand viloyati

Tashrifni rejalashtirishBosh sahifaga